Arka Planda Çalışan Gereksiz Programları Kapat
Eski dizüstü bilgisayarımı iki yıl önce "artık bitti" diye kenara koymuştum. Açılışı tam üç dakika sürüyordu, masaüstü göründükten sonra bile fare imleci takılıyordu. Yeni makine almadan önce merakımdan Görev Yöneticisi'ni açtım ve gördüğüm şey beni gerçekten şaşırttı: ben hiçbir şey yapmadan, sadece masaüstünde beklerken on yedi program çalışıyordu. Yarısının adını bile hatırlamıyordum. O gün öğrendiğim şey şu: çoğu bilgisayar yavaşlamıyor, sadece arkada gereksiz iş yapmaktan yoruluyor.
Bu yazıda kendi makinemde defalarca uyguladığım yöntemi anlatacağım. Bir şeyi baştan söyleyeyim: hiçbir program silmeyeceğiz. Sadece "bilgisayar açılırken sen de otomatik başla" iznini geri alacağız. Yanlış bir şey kapatırsan, iki tıkla geri açabilirsin. Yani korkacak bir şey yok.
Kaynağı Kim Tüketiyor, Önce Onu Bulalım
Kör atış yapmanın anlamı yok. Önce kimin ne kadar yediğini görmek gerekiyor, sonra karar vermek. Ben bu adımı atlayıp doğrudan liste temizlemeye giriştiğim ilk seferde yazıcı sürücümü devre dışı bırakmıştım ve iki hafta boyunca neden yazdıramadığımı anlamadım.
Görev Yöneticisi'ni Doğru Okumak
Windows'ta klavyeden Ctrl + Shift + Esc tuşlarına birlikte basıyorum. Açılan pencere ilk açılışta sade görünüyorsa "Daha fazla ayrıntı" bağlantısına tıklıyorum. Burada dikkat ettiğim üç kolon var:
- CPU: İşlemci kullanımı. Hiçbir şey yapmıyorken toplamın yüzde 5-10 arasında olması normal. Sürekli yüzde 30'un üstündeyse birileri boş boş çalışıyor demektir.
- Bellek: RAM tüketimi. Burada 300-400 MB yiyen ama ayda bir kez kullandığın bir program varsa, o programın açılışta yüklenmesine gerek yok.
- Disk: Özellikle klasik sabit diskli makinelerde asıl suçlu buradadır. Sürekli disk kullanan bir arka plan servisi, bilgisayarı RAM'den daha çok yavaşlatır.
Bellek tarafında rakamların ne anlama geldiğini kestirebilmek için makinende ne kadar RAM olduğunu bilmen gerekiyor. Sitede RAM kontrolünü adım adım anlattığım bir yazı var, oraya bir göz atmak bu tabloyu okumayı kolaylaştırır.
Başlangıç Sekmesi: Gerçek Savaş Alanı
Aynı pencerede Başlangıç (veya "Başlangıç uygulamaları") sekmesi var. Ben asıl işi burada yapıyorum. Bu listede "Başlangıç etkisi" diye bir kolon bulunuyor: Yüksek, Orta, Düşük. Windows sana kimin açılışı geciktirdiğini kendisi söylüyor aslında, çoğu insan bu sekmeyi hiç açmıyor.
Ben listeyi başlangıç etkisine göre sıralıyorum ve en tepeden başlıyorum. Mac kullanıyorsan yol farklı: Sistem Ayarları içinde "Genel" altındaki "Giriş Öğeleri" bölümünde aynı liste duruyor.
Tanımadığın İsimleri Not Al, Silme
Listede "NvBackend" ya da "RtkAudUService" gibi anlamsız isimler göreceksin. Panik yapma. Üstüne sağ tıklayıp "Dosya konumunu aç" dediğimde hangi klasörden geldiğini görüyorum; genelde klasör adı bana yeterli ipucu veriyor. Emin olamadığım isimleri bir kenara yazıp aratıyorum. Bilmediğim bir şeyi asla ilk turda kapatmıyorum — ikinci tura bırakıyorum.
Neyi Kapatırım, Neye Dokunmam
Etkili bir arka plan uygulama yönetimi, aslında bir alışkanlık meselesi. Ben kendime şu soruyu soruyorum: "Bu programı ben mi açıyorum, kendisi mi geliyor?" Cevap ikinciyse listeden çıkarıyorum.
Gönül Rahatlığıyla Kapattıklarım
| Tür | Neden kapatıyorum |
|---|---|
| Mesajlaşma uygulamaları | İhtiyaç duyduğumda kendim açıyorum, iki saniye sürüyor |
| Müzik ve video oynatıcılar | Arkada beklemesinin hiçbir faydası yok |
| Oyun platformları | Açılışta güncelleme aramaları disk ve internet yiyor |
| Yazıcı/tarayıcı yardımcı araçları | Sürücü ayrı çalışır, bu araçlar sadece reklam paneli |
| PDF ve ofis "hızlı başlatıcıları" | Modern makinede kazandırdığı süre fark edilmez |
Asla Dokunmadıklarım
- Güvenlik yazılımı: Antivirüs arka planda çalışmak zorunda. Kapatırsan koruma değil, sadece yavaşlık gider.
- Ses, dokunmatik yüzey ve ekran kartı sürücüleri: Adında "Realtek", "Intel", "Synaptics", "AMD", "NVIDIA" geçen ve boyutu küçük olanlar genelde donanım sürücüsüdür.
- Bulut senkronizasyonu: Dosyalarının yedeklenmesine güveniyorsan bu kapanmamalı. Yalnız burada dikkatli ol: senkronizasyon sürekli disk okuyorsa, muhtemelen çok büyük bir klasörü izliyor. Disk alanını sessizce dolduran dosyaları bulma konusunu okumak burada işe yarıyor.
- Şifre yöneticisi: Tarayıcı eklentisiyle beraber çalışıyorsa açılışta yüklenmesi mantıklı. Güvenli şifre yönetimine yeni başlıyorsan bunu istisna listende tut.
Değişikliği Test Etmek
Ben tek seferde her şeyi kapatmıyorum. Beş program devre dışı bırakıp bilgisayarı yeniden başlatıyorum, bir gün normal işimi yapıyorum. Eksilen bir şey varsa hemen fark ediyorum ve o programı listeden geri açıyorum. Sonra bir sonraki beşliye geçiyorum. Bu yavaş görünüyor ama hangi değişikliğin neye yol açtığını kesin olarak biliyorsun.
Bir de şu detay: t