Bilgisayarının RAM'ini Kontrol Et

Bilgisayarım bir sabah açılırken beni on beş saniye bekletti. Tarayıcıda üç sekme, arka planda müzik, bir de not defteri vardı; yani "ağır iş" diye bir şey yoktu ortada. O gün ilk kez ciddi ciddi belleğe baktım ve gördüğüm tabloya şaşırdım: 8 GB RAM'in 7 GB'ı doluydu ve suçlu tahmin ettiğim program değildi. O günden beri makine yavaşladığında ilk refleksim bilgisayar bellek kontrol etmek oluyor. Beş dakika süren, hiçbir program kurmayı gerektirmeyen bir alışkanlık bu ve size de aynısını adım adım anlatacağım.

Önce şunu netleştirelim: RAM, bilgisayarın "çalışma masası"dır. Disk ise dolap. Masa küçükse çok iş açtığınızda bilgisayar sürekli dolapla masa arasında gidip gelir, işte o gidip gelme size yavaşlık olarak yansır. Diskin dolu olması ile RAM'in dolu olması aynı şey değil; ikisini karıştırmak çok yaygın. Disk tarafını merak ediyorsanız sitede gizli dosyaları bulmayı anlattığım ayrı bir rehber var, burada tamamen belleğe odaklanacağım.

Kaç GB RAM'in Olduğunu Öğrenmek

Bu bilgiyi bilmeden ne yavaşlığı yorumlayabilirsiniz ne de yükseltme kararı verebilirsiniz. Neyse ki öğrenmesi otuz saniye sürüyor.

Windows'ta bakmanın iki yolu

En sevdiğim kısayol: klavyeden Ctrl + Shift + Esc'e basıp Görev Yöneticisi'ni açmak. Pencere küçük geldiyse alttaki "Diğer ayrıntılar" bağlantısına tıklayın. Üstteki Performans sekmesine geçip soldan Bellek'i seçtiğinizde sağ üst köşede toplam kapasiteyi büyük harflerle görürsünüz: 8,0 GB, 16,0 GB gibi. Hemen altında "Kullanımda", "Kullanılabilir" ve "Yuvalar kullanıldı" bilgileri var. O yuva bilgisi çok kıymetli; "2 / 4" yazıyorsa iki boş yuvanız var ve yükseltme ucuza gelir demektir.

İkinci yol daha resmi: Windows tuşu + Pause ya da Ayarlar içindeki Sistem > Hakkında ekranı. Orada "Yüklü RAM" satırı yazar. Parantez içinde "6,8 GB kullanılabilir" gibi bir ifade görürseniz paniklemeyin, aradaki fark genelde dahili ekran kartının kendine ayırdığı paydır.

Mac ve Linux tarafı

Mac'te sol üstteki elma menüsünden "Bu Mac Hakkında" diyorsunuz, Bellek satırı orada. Detay için Uygulamalar > İzlenceler klasöründeki Etkinlik Monitörü'nü açıp Bellek sekmesine geçin. Alttaki bellek baskısı grafiği tek başına altın değerinde: yeşilse rahatsınız, sarı ve kırmızıya kayıyorsa gerçekten RAM sıkıntısı yaşıyorsunuz demektir.

Linux kullanıyorsanız terminalde free -h komutu insan okuyabilir birimlerle özet verir; htop ise renkli çubuklarla anlık durumu gösterir.

Rakamı nasıl yorumlarım

Benim ölçütüm şu: normal çalışırken kullanım sürekli %85'in üzerinde seyrediyorsa ve bilgisayar pencere değiştirirken takılıyorsa, sorun yazılımsal değil kapasitedir.

Belleği Kim Yiyor, Nasıl Yakalarım

Asıl eğlenceli kısım burası. Çoğu zaman suçlu, açtığınızı bile hatırlamadığınız bir şey oluyor.

Listeyi doğru sıralamak

Görev Yöneticisi'nde İşlemler sekmesine geçin ve "Bellek" sütun başlığına bir kez tıklayın. Liste büyükten küçüğe sıralanır. Mac'te Etkinlik Monitörü'nde aynı şeyi "Bellek" sütununa tıklayarak yaparsınız. Üstteki ilk beş satır size hikâyenin %80'ini anlatır.

Tarayıcıyı görünce şaşırmayın; modern tarayıcılar her sekme için ayrı işlem açar. Chrome veya Edge kullanıyorsanız tarayıcının kendi görev yöneticisi de var: Shift + Esc ile açılır ve hangi sekmenin ne kadar yediğini tek tek gösterir. Bende bir keresinde arka planda unutulmuş bir harita sitesi tek başına 1,2 GB tutuyordu. Tarayıcı hızını artırma rehberinde anlattığım eklenti temizliği de doğrudan bu tabloya yansır.

Başlangıçta açılanları kısmak

Görev Yöneticisi'ndeki Başlangıç sekmesi, bilgisayar açılır açılmaz kendini belleğe yükleyen programları listeler. Mac'te karşılığı Ayarlar > Genel > Giriş Öğeleri. Bulut depolama istemcileri, oyun mağazaları, yazıcı yardımcı programları, güncelleme kontrolcüleri... Bunların çoğunu kapatmak hiçbir şey kaybettirmez, ihtiyaç duyduğunuzda elle açarsınız. Ben yalnızca güvenlik yazılımını ve gerçekten her gün kullandığım iki uygulamayı bırakıyorum.

Kapatmadan önce iki kez düşünün

Listede tanımadığınız bir isim gördüğünüzde ilk refleksiniz "Görevi sonlandır" olmasın. Windows'un kendi hizmetleri ve sürücüler de orada duruyor; yanlış olanı kapatırsanız ekran donabilir. Adına sağ tıklayıp "Dosya konumunu aç" diyerek nereden geldiğine bakmak çok pratik bir kontrol. Kaydedilmemiş işi olan bir programı zorla kapatmanın veriyi uçuracağını da unutmayın.

Bir de şu ayrıntı: Windows'un "önbelleğe alınmış" belleği doluymuş gibi görünür ama o alan gerektiğinde anında boşaltılır. Yani %60 dolu görmek kötü