İnternet Hızını Doğru Ölçmenin Yolu

İnternetim yavaşladığında ilk tepkim yıllarca aynıydı: modemi kapat, otuz saniye bekle, aç. Bazen işe yarıyordu, bazen yaramıyordu ve neden olduğunu hiç bilmiyordum. Sonra bir gün sağlayıcıyı aradım, "hattınızda sorun görünmüyor" dedim onlar, ben de "ama yavaş" dedim; konuşma tam on beş dakika böyle döndü. O günden sonra ölçmeyi öğrenmeye karar verdim. Çünkü elinde sayı olmayan kişi, karşı tarafa sadece hissini anlatabiliyor.

Aşağıda anlattıklarım, kendi evimde ve birkaç arkadaşımın evinde tekrar tekrar uyguladığım basit bir düzen. Teknik bilgi gerektirmiyor, sadece biraz sabır istiyor.

Testi Doğru Yapmak: Sayıya Güvenebilmek İçin

Bir internet hız testi aslında çok basit bir şey yapar: bir sunucuya belirli süre boyunca veri gönderir, sonra ondan veri çeker ve saniyede kaç megabit aktığını söyler. Sorun testte değil, testi yaptığımız koşullarda. Ben ilk zamanlar üç sekme açık, arka planda dizi yayını sürerken ölçüp "hattım bozuk" diyordum.

Testten önce hattı boşaltmak

Ölçmeden önce şunları yapıyorum: video yayınlarını duruyorum, bulut yedekleme varsa duraklatıyorum, indirme kuyruğundaki her şeyi bekletiyorum. Evde başka biri varsa "iki dakika kimse bir şey açmasın" diyorum. Ayrıca tarayıcıdaki gereksiz sekmeleri kapatıyorum; bu sitede tarayıcı hızını artırmaya dair anlattıklarımın bir kısmı burada da işe yarıyor, çünkü tıka basa dolu bir tarayıcı testin kendisini yavaşlatabiliyor.

Bir de şu var: bilgisayarın belleği doluysa test sonucu düşük çıkabilir, çünkü darboğaz internette değil cihazda olur. RAM'ini kontrol etmeyi bilmiyorsan onu önce öğrenmek mantıklı.

Kabloyla ölçmek, Wi-Fi ile ölçmek

Bu ayrım bence en kritik nokta. Wi-Fi ile ölçtüğünde hattını değil, kablosuz bağlantının o anki halini ölçüyorsun. Ben iki ölçüm yapıyorum:

• Ethernet kablosuyla modeme doğrudan bağlanıp bir ölçüm: bu, hattın gerçek durumu.
• Sonra kabloyu çıkarıp Wi-Fi ile aynı yerde bir ölçüm: bu, kablosuzun kaybı.

İkisi arasındaki fark bana sorunun nerede olduğunu doğrudan söylüyor. Kabloyla 90, Wi-Fi ile 25 alıyorsam sağlayıcıyı aramanın anlamı yok; sorun evin içinde.

Sonuçtaki sayılar ne anlatıyor

Şunu deneyimle öğrendim: "internet takılıyor" şikayetlerinin çoğu indirme hızıyla değil, ping ve jitter ile ilgili. 200 Mbps hattın olabilir ama ping 120 ms ve dalgalıysa görüntülü toplantı yine kötü olur. Bu yüzden sadece büyük rakama bakmayı bıraktım.

Yavaşlığın Sebebini Bulmak: Katman Katman İlerlemek

Ölçümü aldıktan sonra tek yaptığım şey, sorunu daraltmak. Bunu üç katmanda düşünüyorum: cihaz, ev içi ağ, hat.

Sorun cihazda mı?

Aynı ortamda ikinci bir cihazla ölçüm yapıyorum. Telefon kablosuzda 80 alırken bilgisayar 15 alıyorsa hat suçsuz. Bu durumda baktığım şeyler: arka planda çalışan güncellemeler, uzun süre kapatılmamış cihaz, dolu disk. Diskin tamamen dolu olması sistemi ciddi biçimde yavaşlatıyor; gizlenmiş büyük dosyaları bulup temizlemek çoğu zaman fark yaratıyor. Bekleyen sistem ve sürücü güncellemeleri de aynı şekilde; özellikle ağ kartı sürücüsü eskimişse tuhaf hızlar görebiliyorsun.

Sorun ev içi ağda mı?

Wi-Fi ile kablonun farkı büyükse şu sırayla ilerliyorum:

1. Mesafeyi test et. Modemin yanında ölçüm al, sonra normalde oturduğun yerde tekrar al. Aradaki düşüş beton duvar veya mesafe kaynaklıdır.
2. Bandı değiştir. Modem 2,4 GHz ve 5 GHz yayınlıyorsa ikisini ayrı ayrı dene. 5 GHz yakın mesafede çok daha hızlı, uzakta çok daha zayıf.
3. Kalabalığı say. Aynı anda kaç cihaz bağlı? Akıllı prizler, kameralar, tabletler... Sessiz duran cihazlar da bant kullanır.
4. Modemin yerini değiştir. Dolabın içinde veya yerde duran modem, en kolay çözülen sorun.

Sorun hatta mı? O zaman