Disk Alanını Tüketip Gizleyen Dosyaları Bul

Geçen kış laptopumun diski kırmızıya döndüğünde ilk tepkim klasik oldu: İndirilenler klasörünü boşalttım, çöp kutusunu temizledim, birkaç film sildim. Toplam kazancım 6 GB. Ertesi gün disk yine doldu. O noktada anladım ki sorun benim "gördüğüm" dosyalar değil, göremediğim yerlerde biriken şeylerdi. Windows'un kendi depolama ekranı bana "Diğer: 84 GB" diyordu ve bu kadarını söyleyip susuyordu. İşte tam o "Diğer" kelimesinin arkasını açmak için disk alanı analizi yapmayı öğrendim.

Bu iş sandığından çok daha kolay. Temel mantık şu: Diskini bir haritaya dönüştüren araçlar var. Her klasör bir dikdörtgen, klasör ne kadar büyükse dikdörtgeni o kadar geniş. Bir bakışta "şu turuncu kocaman blok ne?" diye sorup üzerine tıklıyorsun. Aşağıda önce bu haritayı nasıl çıkardığımı, sonra haritada gördüklerimden hangilerine dokunup hangilerine dokunmadığımı anlatacağım.

Diskini haritalayan araçları kullanmak

Yıllardır aynı üç yaklaşımı kullanıyorum: işletim sisteminin kendi özeti, görsel harita çıkaran bir program, bir de büyük dosyaları listeleyen basit arama. Üçünü sırayla yaparsam hiçbir şey kaçmıyor.

Önce işletim sisteminin verdiği kaba resim

Windows'ta Ayarlar içindeki Depolama bölümü, macOS'ta Apple menüsünden Bu Mac Hakkında altındaki depolama sekmesi işe buradan başlamak için yeterli. Bana kategorileri söylüyorlar: uygulamalar, belgeler, sistem, geçici dosyalar. Bu ekranı ciddiye alıyorum ama son söz olarak görmüyorum. Çünkü benim laptopumda olduğu gibi çoğu zaman en büyük dilim "Diğer" ya da "Sistem verileri" diye etiketleniyor ve bu etiket hiçbir şey anlatmıyor.

Yine de burada iki hızlı kazanç var: geçici dosyaları temizleme seçeneği ve büyük uygulamaların listesi. Ben bir kere burada iki yıldır açmadığım 40 GB'lık bir oyun bulmuştum. Kaldırdım, iş bitti. Şanslıysan analiz derinleşmeden 20-30 GB geri kazanabilirsin.

Görsel harita: asıl işi yapan adım

Kaba resim yetmediğinde ağaç haritası çıkaran bir araca geçiyorum. Windows'ta WinDirStat ve WizTree, macOS'ta GrandPerspective, Linux'ta ise sistemle gelen Disk Usage Analyzer bu işi görüyor. Hepsi aynı mantıkla çalışıyor: diski tarıyor, sonra ekranı renkli dikdörtgenlere bölüyor.

Tarama sırasında dikkat ettiğim birkaç şey var:

• Yönetici izniyle çalıştırmak. Aksi halde sistem klasörleri atlanıyor ve tabloda kocaman bir boşluk kalıyor.
• Tüm diski taramak. Sadece Belgeler klasörünü tararsan asıl suçluyu bulamazsın; şişkinlik genelde AppData, Library, ProgramData gibi gizli yerlerde oluyor.
• Sabırlı olmak. Mekanik diskte ilk tarama on dakikayı bulabiliyor. SSD'de bir iki dakika sürüyor.

Harita çıktığında en büyük dikdörtgenden başlıyorum. Üzerine tıkladığımda alt taraftaki ağaçta hangi klasör olduğunu gösteriyor. Bu, "84 GB Diğer" cevabından çok daha dürüst bir cevap.

Tek tek büyük dosyaları avlamak

Harita klasör bazında düşünür, bazen tek bir dev dosya gözden kaçar. Bunun için dosya yöneticisinin arama kutusunu kullanıyorum. Windows Gezgini'nde arama alanına boyut:dev yazmak 128 MB üzerindeki her şeyi listeliyor. macOS'ta Finder'da yeni bir akıllı klasör açıp "Boyut, büyüktür, 500 MB" filtresi kuruyorum. Çıkan listeyi büyükten küçüğe sıralayınca unuttuğum sanal makine diskleri, indirilmiş kurulum dosyaları, telefondan aktarılıp iki kopya olmuş videolar ortaya dökülüyor.

Haritada ne çıkarsa ne yapmalı

Analizin asıl zor kısmı silmek değil, neyi silmeyeceğine karar vermek. Ben burada üç gruba ayırıyorum.

Gönül rahatlığıyla temizlediklerim

Tarayıcı önbelleği, indirilmiş kurulum dosyaları (setup, dmg, iso), video düzenleme programlarının önizleme dosyaları, eski sistem güncellemesi yedekleri ve yıllar önce bitmiş projelerin ara çıktıları. Tarayıcı önbelleğini temizlerken zaten tarayıcı performansına da dokunmuş oluyorsun; hız konusunu ayrı bir rehberde anlatmıştım, ikisini aynı gün yapmak mantıklı.

Bir de indirme klasörü var. Benimkinde her seferinde 15-20 GB birikiyor. Aylık ritüel haline getirdim: bak, üç dosyayı ayır, gerisini sil.

Silmeden önce iki kere düşündüklerim

Bulut senkronizasyon klasörleri, sanal makine imajları, geliştirme ortamlarının bağımlılık klasörleri ve yedekleme yazılımının arşivleri. Bunlar büyüktür ama silmek geri dönülmez sonuçlar doğurabilir. Bulut klasöründen bir şey silersen bulutta da silinir. Yedek arşivini silersen felaket anında elinde bir şey kalmaz.

Silmek yerine taşımayı tercih ediyorum. Nadiren açtığım arşivleri harici diske aktarıyorum. Arşivlemeden önce sıkıştırmak da alan kazandırıyor; özellikle metin ağırlıklı klasörlerde fark ciddi oluyor, fotoğraf ve video klasörlerinde ise neredeyse hiç kazanç yok.

Asla dokunmadıklarım

Windows, Program Files, System32, macOS'ta System ve Library'nin sistem tarafı. Harita bunları büyük gösterir ve insanı cezbeder. Buradan bir şey silmek makineyi açılmaz hale getirebilir. Aynı şekilde sayfa dosyası ve uyku modu dosyası da diskte yer kaplar ama bunları elle silmek yerine sistem ayarlarından yönetmek gerekir.

Hassas bir dosyayı gerçekten yok etmek istiyorsan, normal silme yeterli değil; o ayrı bir konu ve ayrı bir yöntem gerektiriyor.

Kapanış

O kış 84 GB