Başlangıç Sırasında Açılan Gereksiz Uygulamaları Kapat

Eskiden bilgisayarımı açtıktan sonra kahve yapmaya giderdim. Şaka değil, gerçekten öyleydi: güç düğmesine basardım, masaüstü gelirdi ama fare imleci hâlâ dönerdi, tıkladığım hiçbir şey açılmazdı. Bir gün merak edip görev yöneticisini açtığımda sebebi gördüm: açılışta benden izin almadan çalışmaya başlayan on yedi tane uygulama. Onların çoğunu son altı ayda hiç elle açmamıştım bile.

O günden sonra kurduğum her bilgisayarda ilk yaptığım iş başlangıç programları listesini temizlemek oldu. Bu işlem beş dakika sürüyor, hiçbir program silmiyorsun, geri almak da tek tıklık. Ama açılış süresindeki fark, RAM'i yükseltmek kadar hissedilir olabiliyor. Aşağıda tam olarak nasıl yaptığımı anlatıyorum.

Açılışta Ne Çalışıyor, Nasıl Görürsün

İşe temizlikle değil, bakmakla başlıyorum. Neyin çalıştığını bilmeden kapatmaya kalkmak, yanlış şeyi devre dışı bırakıp sonra "acaba bu yüzden mi oldu" diye günlerce düşünmeye yol açıyor.

Görev Yöneticisi'ndeki Başlangıç sekmesi

Windows'ta klavyeden Ctrl + Shift + Esc tuşlarına birlikte basıyorum. Görev yöneticisi açılıyor. Eğer küçük bir pencere gördüysen "Daha fazla ayrıntı" yazısına tıkla. Üstteki sekmelerden Başlangıç (yeni sürümlerde "Başlangıç uygulamaları") sekmesine geçiyorum.

Burada üç sütun işime yarıyor: uygulamanın adı, yayımcısı ve Başlangıç etkisi. Bu son sütun benim için pusula gibi. "Yüksek" yazan satırlar açılışı en çok geciktirenler. Sütun başlığına tıklayınca liste etkiye göre sıralanıyor, tepedekilere odaklanıyorum.

Ayarlar üzerinden aynı listeye bakmak

Görev yöneticisiyle uğraşmak istemeyen biri için daha sakin bir yol var: Ayarlar > Uygulamalar > Başlangıç. Aynı liste, yanında açık/kapalı düğmeleriyle karşına geliyor. Ben genelde buradan kapatıyorum çünkü tek tıkla yapılıyor ve yanlışlıkla başka bir şeye dokunma riski daha az.

Mac kullanıyorsan yolu şu: Sistem Ayarları > Genel > Giriş Öğeleri. Orada da "Girişte açılacaklar" ve arka planda çalışmasına izin verdiğin uygulamalar ayrı ayrı listeleniyor.

Listede görünmeyen gizli misafirler

Bazı programlar başlangıç listesinde görünmez, kendini bir zamanlanmış görev olarak kaydeder. Güncelleme kontrolcüleri genelde böyle çalışır. Başlat'a "Görev Zamanlayıcı" yazıp açtığımda, Görev Zamanlayıcı Kitaplığı altında bir sürü kayıt görüyorum. Burada temkinliyim: Microsoft'un kendi görevlerine dokunmuyorum, sadece adını tanıdığım ve gerçekten gereksiz bulduğum programın görevini devre dışı bırakıyorum. Emin değilsem elimi çekiyorum, çünkü buradaki hata görev yöneticisindeki hata gibi masum olmuyor.

Neyi Kapatmalı, Neye Dokunmamalı

Asıl soru bu. Listeyi açtıktan sonra insanın gözü korkuyor, çünkü isimlerin yarısı anlaşılmaz. Ben yıllar içinde kendime basit bir ayrım geliştirdim.

Gönül rahatlığıyla kapattıklarım

• Sohbet ve iletişim uygulamaları: Bilgisayar açılır açılmaz mesaj uygulamasının açılmasına ihtiyacım yok. Lazım olunca kendim açıyorum.
• Müzik ve oyun platformları: Bunlar hem RAM hem disk kullanıyor, hem de açılışta ağa bağlanıp güncelleme arıyor.
• Bulut depolama araçları: Dosyalarını sürekli senkronlaman gerekmiyorsa kapatabilirsin. Ama gerçekten sürekli senkron istiyorsan bunu açık bırakmak mantıklı.
• Yazıcı, kamera, fare üreticilerinin yardımcı programları: Cihaz sürücüsü zaten ayrı çalışıyor. Bu renkli arayüzler sadece ayar penceresi. Kapatınca yazıcım çalışmaya devam etti.
• Adını hiç duymadığım "assistant", "helper", "web companion" tipi şeyler: Bunların çoğu başka bir program kurarken yanına yapışmış oluyor.

Elimi sürmediklerim

Antivirüs ve güvenlik yazılımlarına dokunmuyorum. Ses kartı, dokunmatik yüzey ve grafik kartı sürücülerine ait bileşenleri de bırakıyorum; bunları kapattığımda sesin gitmesi ya da parlaklık tuşlarının çalışmaması gibi sinir bozucu şeyler yaşadım. Şifre yöneticisi kullanıyorsan onu da açık bırakmak makul, çünkü sürekli erişilebilir olması işin doğasında.

Yayımcı sütunu boş olan ya da tanımadığım bir isim gördüğümde ismi aratıyorum. Beş saniyelik arama, "acaba sistemi bozdum mu" endişesinden iyidir.

Kapattıktan sonra ölçmek

Değişikliği hissetmek için yeniden başlatmak gerekiyor; sadece kapat-aç yetmiyor çünkü Windows'un hızlı başlatma özelliği tam kapanmayı atlıyor. Yeniden başlattıktan sonra tekrar görev yöneticisini açıp Başlangıç sekmesinin sağ üstünde yazan "Son BIOS süresi" değerine bakıyorum, bir de masaüstünün ne kadar çabuk kullanılabilir hâle geldiğine.

Burada dürüst olalım: eğer bilgisayarında yeterli bellek yoksa bu temizlik sihir yapmaz. Belleğinin ne durumda olduğunu kontrol etmek, disk alanını tüketen gizli dosyaları bulmak ve yazılım güncellemelerini düzenli yapmak da aynı denklemin parçası. Ben genelde bu üçünü birlikte ele alıyorum; tarayıcı tarafını hızlandırmak ise ayrı bir başlık, çünkü orada sekmeler ve eklentiler devreye giriyor.

Kısa Bir Hatırlatma

Bir programı bu